XXXIII niedziela zwykła rok A

ks. Marcin Cholewa ks. Marek Gilski

Prz 31, 10-13. 19-20. 30-31; 1 Tes 5, 1-6; Mt 25, 14-30

Ewangelia XXXIII niedzieli zwykłej otwiera nasze oczy na trzy istotne kwestie.

1. Nie wystarczy nie czynić zła. Bojąc się więc, poszedłem i ukryłem twój talent w ziemi. Oto masz swoją własność! Ten sługa nie uczynił nic złego. Schował talent. Zakopał go, aby mu go nikt nie ukradł. Dzięki temu miał sporo wolnego czasu i nic do roboty. Zmarnował szansę na rozwój. I spotkała go za to nie tylko nagana, ale i utrata otrzymanego talentu. Został z niczym. Wydawało mu się, że wystarczy nie czynić nic złego. To jednak za mało. Bóg oczekuje rozwoju i aktywnego działania.

2. Jeśli sam się nie rozwijasz, stwórz warunki do rozwoju komuś innemu. Powinieneś więc był oddać moje pieniądze bankierom, a ja po powrocie byłbym z zyskiem odebrał swoją własność. Nie zawsze człowiek może sam się rozwijać. Czasem choroba, kiedy indziej sytuacja życiowa uniemożliwiają realizację niektórych planów. Jeśli sami nie możemy czegoś zrealizować, to warto pomóc innym, stwarzając im możliwości i szanse na rozwój.

3. Ludzie się różnią. Jednemu dał pięć talentów, drugiemu dwa, trzeciemu jeden, każdemu według jego zdolności. Nie ma dwóch takich samych osób. Każdy ma swoje talenty, predyspozycje. Różnimy się między sobą. Warto to zaakceptować i nie czuć żalu ani do Boga, ani do ludzi. Talenty są na miarę zdolności. Bóg nie będzie od nas oczekiwał tego samego, co od ludzi, którzy otrzymali więcej talentów. Będzie jednak oczekiwał więcej niż od ludzi, którzy otrzymali mniej talentów.

Co dobrego czynię? Czy solidnie wypełniam swoje obowiązki? Czy robię coś ponadto, czy tylko minimum? Jak to wygląda w kwestiach religijnych? Czy realizuję tylko minimum, aby nie popełniać grzechu? A może czynię coś więcej: z wiary, dobroci serca, miłości do Boga i ludzi? Komu pomogłem się rozwijać? Jakie są moje talenty? Czy je rozwijam?

Z życia wzięte

Inna piękność to tytuł opowieści z południowych Chin. Ta właśnie opowieść uzmysławia nam, jaki może być sens ofiary, rezygnacji, wyrzeczenia na ścieżkach wędrówki za Boskim Mistrzem. W opowiadaniu tym przedstawiona jest historia ogrodu, w którym rosły piękne drzewa. Właściciel ogrodu spacerował wśród tych drzew codziennie, a szczególnie dumny był z młodego drzewa bambusowego, które znajdowało się w centrum ogrodu. Któregoś dnia przyszedł zadumany i smutny. Kiedy zaczął rozmowę ze swoim ulubionym bambusem, zapytał go, czy drzewo zgodziłoby się, żeby przyciąć jego śliczną koronę i obciąć gałęzie. Bambus posmutniał. Wiedział o swoim pięknie i nie chciał podejmować tak wielkiej decyzji. Z początku powiedział „nie” i wtedy posmutniał właściciel ogrodu. Odchodząc od drzewa powiedział:

– W takim razie będziesz dla mnie bezużyteczny, a twoje piękno na nic się nie przyda.

Wtedy drzewo zaszumiało:

– Poczekaj, możesz obciąć moje gałęzie.

Właściciel odpowiedział:

– Ale tu nie chodzi o to, żeby obciąć, tu chodzi o to, że pozostanie z ciebie tylko kij, tylko wspomnienie dawnej piękności. Wszystkie twe liście, cała twa zieleń musi zostać złożona w ofierze.

Bambus posmutniał jeszcze bardziej i dorzucił:

– Dobrze.

Właściciel mówił dalej:

– Nie chodzi wyłącznie o liście. Trzeba cię przeciąć wszerz, wyjąć twoje serce, ściąć.

– Dobrze, niech się stanie wszystko, co chcesz – zaszumiał ze smutkiem bambus.

Ścięto drzewo, obcięto jego gałęzie, przecięto je wszerz i zrobiono z niego urządzenia, którymi mogła płynąć życiodajna woda, nawadniając suche tereny dotknięte upałem. Ofiara pięknego drzewa przyniosła życie terenom dotkniętym przez suszę. Inna piękność ujawniła się dzięki wielkoduszności, wskutek której piękno ogrodu zamieniło się w piękno życiodajnej gleby.

W. Życiński, Uczestnicy Bożych tajemnic, Tarnów 1997, s. 104-105.

*************************************************************************************************************************

Zdzisław Kijas OFMConv.

Wiara wzywa do pomnażania tego, co już się posiada

Prz 31,10-13.19-20.30-31; 1 Tes 5,1-6; Mt 25,14-15.19-21

Powiedział Jezus: Podobnie też [jest] jak z pewnym człowiekiem, który mając się udać w podróż, przywołał swoje sługi i przekazał im swój majątek. Jednemu dał pięć talentów, drugiemu dwa, trzeciemu jeden, każdemu według jego zdolności i odjechał. […] Po dłuższym czasie powrócił pan owych sług i zaczął rozliczać się z nimi. Wówczas przyszedł ten, który otrzymał pięć talentów. Przyniósł drugie pięć i rzekł: „Panie, przekazałeś mi pięć talentów, oto drugie pięć talentów zyskałem”. Rzekł mu pan: „Dobrze, sługo dobry i wierny! Byłeś wierny w rzeczach niewielu, nad wieloma cię postawię: wejdź do radości twego pana!” 

1. Człowiek z przypowieści musiał być istotnie bardzo bogaty. Jeden talent równy był bowiem 30 kg złota, czyli 6000 denarów. Aby mieć świadomość wysokości tej sumy należy dodać, że 6000 denarów było wynagrodzeniem za 20 lat pracy. Ów człowiek był zatem bajecznie bogaty i – mówiąc po ludzku – równie mocno naiwny. Posiada bezgraniczne wręcz zaufanie do tych, którzy u niego pracują. Powierza im bajeczne sumy i wyjeżdża. Oddala się. Zostawia ich bez kontroli.

Czy byli gotowi na takie zaufanie? Czy my jesteśmy gotowi? Czy nas również stać, by obdarzyć kogoś drugiego takim zaufaniem? Nie mam na myśli kogoś, kogo się zna, kogo się kocha, kto jest naszym wypróbowanym przyjacielem? Takie osoby łatwiej przychodzi nam obdarzyć zaufaniem, ale kogoś, kogo zna się słabiej, kto jedynie pracuje u mnie, jest ode mnie zależny? Czy stać mnie, by mu zaufać?

Zaufanie jest trudne, ale jednocześnie nieodzowne. Nie da się żyć bez niego. Nie można też ciągle kontrolować innych, sprawdzać, czy mnie nie okłamują i nie oszukują, czy są wierni w przyjaźni i miłości. Nie wszystko/wszystkich i nie ciągle jesteśmy w stanie kontrolować. Zaufanie jest nieodzowne.

Bóg ufa nam bezgranicznie. Do naszych biblijnych prarodziców powiedział: „Bądźcie płodni i rozmnażajcie się, abyście zaludnili ziemię i uczynili ją sobie poddaną” (Rdz 1, 28). Powierzył im wszystko i ze wszystkiego korzystać, miał bowiem do nich pełne, totalne zaufanie.

Wierzył w nich. Wierzył, że im się uda być płodnymi i nadal doskonalić ziemię, której początek doskonałości dał jej On sam.

Bóg przekazał w nasze ręce wielkie skarby i szczerze nam ufa, że będziemy je pomnażać. Takim wielkim, wręcz bezcennym skarbem jest chociażby miłość. Jest nim też pokój, zgoda między ludźmi, bo kiedy jej brak, przestają budować coś wspólnego, wspólną przyszłość i zaczynają niszczyć, rozwalać, uśmiercać. Wielkim skarbem jest też umiejętność przebaczania i jego przyjmowania. Skarbem jest także zdobywanie mądrości, bo tylko wówczas można unikać błędów lub naprawiać już popełnione.

2. W życiu nic nie jest dana raz na zawsze, oprócz samego życia. Wszystko, co otrzymujemy od życia, jest nam użyczane, dawane na próbę, powierzane. Zależy od nas, czy z tego skorzystamy, czy to rozwiniemy czy zakopiemy. Miłość, którą ktoś nas obdarza, nie jest naszą własnością i nie jest dawana na zawsze. Jest nam ofiarowana i od nas w dużym stopniu zależy, czy ją przyjmiemy i będziemy rozwijać. Tak samo jest z przyjaźnią czy życzliwością, jaką otaczają nas inni. Czy będą one wzrastać, pogłębiać, umacniać się zależy już wyłącznie od nas. Ktoś nam zaufał, kiedy obdarzył nas skarbem miłości, lecz w naszych rękach leży ów skarb i możemy go zmarnować.

Kiedy odpowiadam miłością na miłość, czynię dobro w pierwszym rzędzie sobie. Kiedy przyjmuję przyjaźń czynię dobrze przede wszystkim dla siebie, później dopiero dla tego, kto szuka przyjaźni ze mną. Tak samo jest, kiedy godzę się na przebaczenie, na warunki pokoju, kiedy wyciągam rękę do pojednania. Zawsze wtedy największym beneficjantem jestem ja. Pomnażam w ten sposób skarb, który jest mi ofiarowany. Ktoś bowiem znalazł mnie godnym zaufania, oddał mi siebie w miłości lub przyjaźni, i teraz wszystko jest już wyłącznie w moich rękach: pomnożę jego (czy jej) miłość o swoją miłość, czy nie.

Ale tak jest też w czynieniu dobra czy przepowiadaniu Ewangelii. Ktoś, nawet obcy, obdarza mnie swoim dobrem, które mogę wzmocnić swoim, czyli czyniąc dobro. Ale też kiedy głoszę Ewangelię, pomnażam wówczas – moim słowem – dobro, które czynił Jezus innym i które uczynił także mnie. Głoszę wielkość dobra i rozbudzam w słuchaczach siłę nadziei na dobro, które jest w świecie, zachęcając ich jednocześnie do jego pomnażania.

To wszystko, o czym mówię, to postawa pierwszego i drugiego sługi z dzisiejszej Ewangelii. Są to słudzy, którzy Pana nie zawiedli: On im zaufał, obdarzył ich wielkim bogactwem i oto przynoszą Mu zyski. Nie zawiódł się na ich inteligencji, pracowitości i lojalności. Oddali Mu wszystko, co zarobili.

3. Jest też trzeci sługa. To sługa, który jest pełen lęku, skąpy w swoim życiu. Cieszy się tym, co ma, bez chęci pomnażania. Wystarcza mu minimum, które chętnie zakopie. Jest stróżem małego skarbu, który już ma, nie zaś poszukiwaczem skarbu większego.

Jego największym dramatem jest to, że Pan mu zaufał, lecz on nie zaufał Panu. Jest podejrzliwy. Narzuca innym swój sposób myślenia, zrzuca na innych swoje lęki, obawy, nieszczerość. Nie jest w stanie wyjść poza to, co już wie. Mówi bowiem: „Wiedziałem, żeś jest człowiek twardy: chcesz żąć tam, gdzie nie posiałeś, i zbierać tam, gdzieś nie rozsypał” (Mt 25,24).

Jego obraz Pana Boga jest tchnie śmiercią. Nie wierzy, że Bóg może być szczodry, pełen ufności w człowieka, miłujący go. Posiadany przez niego obraz Boga rozmija się z prawdą. Sądzi, że Bóg jest wszechmocny i niesprawiedliwy, twardy i nieprzyjaźnie ustosunkowany do człowieka.

Cała przypowieść pokazuje tymczasem, że jest w zupełnym błędzie, że Bóg nie ma nic z tego, co myśli. Jest zupełnie inny. Jest wszechmocny w swojej miłości, czuły i pełen przyjaźni do człowieka.

Ów trzeci sługa usprawiedliwia swoje lenistwo fałszywym obrazem Boga. Swoją niechęć do wysiłku, do pracy, do przemiany, pomnażania darów natury usprawiedliwia wypaczonym obrazem Boga. Zrzucił na Boga winę za swoje lenistwo.

Bogu milsze jest działanie niż nic nierobienie, stanie w miejscu, bierność, zakotwiczenie się w tym, co już się wie i co już się posiada. Bo nawet jeśli działając, człowiek upadnie, zrani się czy zbłądzi, tak jest to milsze dla Boga niż stanie w miejscu i bierne przyglądanie się życiu, bycie kibicem nurtu życia.

Bóg oczekuję, że będę miał odwagę, by wejść w wartki nurt życia i starał się nadawać kierować jego wody do portu zbawienia.

Panie! Daj mi mądrość i siłę, potrzebne do kształtowania życia.

******************************************************************************************************************

ks. Wojciech Zyzak

Prz 31,10-13.19-20.30-31; 1 Tes 5,1-6; Mt 25,14-15.19-21

Powiedział Jezus: Podobnie też [jest] jak z pewnym człowiekiem, który mając się udać w podróż, przywołał swoje sługi i przekazał im swój majątek. Jednemu dał pięć talentów, drugiemu dwa, trzeciemu jeden, każdemu według jego zdolności i odjechał. […] Po dłuższym czasie powrócił pan owych sług i zaczął rozliczać się z nimi. Wówczas przyszedł ten, który otrzymał pięć talentów. Przyniósł drugie pięć i rzekł: „Panie, przekazałeś mi pięć talentów, oto drugie pięć talentów zyskałem”. Rzekł mu pan: „Dobrze, sługo dobry i wierny! Byłeś wierny w rzeczach niewielu, nad wieloma cię postawię: wejdź do radości twego pana!” 

W 1968 roku na ekrany kin wszedł film zaliczany dziś do klasyki fantastyki naukowej – 2001: Odyseja kosmiczna. Fabuła jest dość prosta. Na Księżycu zostaje odkryta skała, która wysyła sygnały radiowe w kierunku Jowisza. Ku tej planecie zostaje wysłany statek Discovery, na którym, oprócz załogi, znajduje się najdoskonalszy wynalazek uczonych: wyposażony w sztuczną inteligencję superkomputer. Został obdarzony samoświadomością i uczuciami, dlatego był w stanie zbuntować się przeciw ludziom i postanowił zgładzić załogę statku. Jednym z pytań stawianych przez twórców filmu jest wzajemna relacja człowieka i stworzonych przez niego maszyn, które w miarę zyskiwania coraz bardziej skomplikowanych funkcji i mocy obliczeniowej mogą się od niego uniezależniać, a nawet otwarcie zwrócić przeciwko niemu. Coraz bardziej uświadamiamy sobie, że dobrodziejstwa techniki mogą być również zagrożeniem, dlatego pośród papieskich intencji modlitewnych możemy znaleźć tę z listopada 2020 roku, by postęp w dziedzinie robotyki oraz sztucznej inteligencji zawsze pozostawał w służbie ludzkiego istnienia. Osoba ludzka zawsze ma być celem, a nie środkiem. Człowiek ma się posługiwać maszynami, a nie tylko je obsługiwać. W 2016 roku gościem Papieskiej Akademii Nauk był znany astrofizyk Stephen Hawking, który przed śmiercią ostrzegał, że niekontrolowane użycie sztucznej inteligencji może stanowić zagrożenie dla ludzkości. Może prowadzić do ograniczenia wolności człowieka, do totalnej inwigilacji, do manipulacji i załamania się kontaktów społecznych.

Technika, jak każdy wytwór ludzkiej inteligencji, może być użyta do dobrych i złych celów. Nóż służy do krojenia chleba, ale można nim również zabić. Wspominany w listopadzie św. Marcin z Tours użył miecza nie do zabijania ludzi na wojnie, ale by uciąć pół swego płaszcza i podzielić się nim z potrzebującym. W taki dobry sposób możemy korzystać z osiągnięć informatycznych nie tylko w czasie pandemii, gdy mieszkania stają się klasami lekcyjnymi i biurami. Trzeba dziękować Bogu za taką możliwość, pamiętając, że nie jest to sytuacja normalna. Papież Franciszek na długo przed pandemią, w homilii 1 stycznia 2017 roku, przestrzegał, że „utrata więzi, które nas łączą, typowa dla naszej niepełnej i porwanej na kawałki kultury, sprawia, że narasta owo poczucie osierocenia, a zatem wielkiej pustki i samotności. Brak kontaktu fizycznego (a nie wirtualnego) powoduje znieczulenie naszych serc, sprawiając, że tracą one zdolność do czułości i zadziwienia, litości i współczucia. Osierocenie duchowe sprawia, że tracimy pamięć o tym, co to znaczy być dziećmi, wnukami, być ojcami, dziadkami, być przyjaciółmi, być wierzącymi. Sprawia, że tracimy pamięć wartości zabawy, śpiewu, śmiechu, odpoczynku, bezinteresowności”.

Przypominają nam o tym dzisiejsze czytania mszalne. Poemat o dzielnej niewieście z Księgi Przysłów chwali pracę, troskę o rodzinę i zarobek potrzebny do życia. Pokazuje błogosławione skutki użycia narzędzi do pracy i możliwość pomocy potrzebującym. Podobnie przypowieść o talentach z Ewangelii według św. Mateusza mówi o przydzieleniu zadań „każdemu według jego zdolności”. Odpowiednie pomnożenie talentów jest powodem otrzymania wiecznej nagrody: „Wejdź do radości twego Pana!”. A jednak św. Paweł w Pierwszym Liście do Tesaloniczan zdaje się studzić zbytni optymizm związany z ludzką przedsiębiorczością, pokazując kres wszystkiego, co doczesne. Kiedy bowiem będą mówić: „Pokój i bezpieczeństwo” – niespodzianie przyjdzie na nich zagłada, jak bóle na brzemienną.

Wygoda życia ziemskiego może uczynić ślepym na perspektywę życia w niebie. Potrzeba mądrości, by odpowiednio korzystać z ludzkich wynalazków. W mądrości chasydów można znaleźć opowiadanie o rabinie, który tłumaczył uczniowi, że nie ma niczego na świecie, ani stworzonego przez Boga, ani przez człowieka, od czego by się nie można było czegoś nauczyć. Uczeń nie uwierzył i pytał: Od kolei? Że można wiele zepsuć, gdy się przeoczy odpowiedni moment. Od telegrafu? Że każde słowo zostanie policzone. Od telefonu? Że w górze słuchają tego, co tu na ziemi zostanie powiedziane. Wszystkie rzeczy, również wytwory techniki, są pełne ducha i mogą nas prowadzić ku Bogu.